De acties die er echt toe doen (en waarom we ze verkeerd aanpakken)
Echte vooruitgang in duurzaamheid komt er pas als we eerlijk zijn over de tekortkomingen.
Door: Johanna Heimlicher
25.09.2026
We scheiden ons afval nauwgezet. We doen het licht uit als we een kamer verlaten. We spoelen de yoghurtbeker om voor die bij het afval gaat. En na deze kleine rituelen denken de meesten van ons: dat is onze bijdrage aan het klimaat wel geleverd.
Maar een onderzoek van de Universiteit van Genève, dit jaar gepubliceerd in "Nature Sustainability*", laat zien dat we daar iets minder zeker van mogen zijn.
WE SCHATTEN ONZE EIGEN IMPACT VERKEERD IN
Onderzoekers vroegen bijna 3.000 mensen om de effectiviteit van 34 verschillende gedragingen die goed zijn voor het klimaat te beoordelen. Het patroon dat naar voren kwam was opvallend consistent: mensen overschatten de impact van kleine, zichtbare gewoontes zoals afval scheiden, "milieubewuste" producten kopen of apparaten uitschakelen. Tegelijk onderschatten ze de acties die er echt toe doen: minder vliegen, minder autorijden, kiezen voor een elektrische auto en vaker plantaardig eten.
De onderzoekers wijzen op twee verklaringen voor dit verschil. Ten eerste beoordelen we een actie als effectiever simpelweg omdat die ons bekend voorkomt, iets wat we op school leerden of steeds weer in de media tegenkomen. Ten tweede, en dat is veelzeggender, schatten we de acties die we "toch al doen" hoger in dan ze in werkelijkheid zijn. Het is een subtiele vorm van zelfrechtvaardiging: als het uitdoen van het licht al "werkt", hoeven we niet stil te staan bij de vlucht die we vorige maand boekten.
Opvallend genoeg blijkt uit het onderzoek dat mensen die begaan zijn met het milieu net zo gevoelig zijn voor deze denkfout – soms zelfs meer. Wie sterke pro-milieuwaarden heeft, is vaak te optimistisch en overschat de impact van milieuacties in het algemeen. Mensen die beter met cijfers overweg kunnen, schatten de impact daarentegen nauwkeuriger in en laten zich minder door deze vertekeningen leiden.
Waarom dit belangrijk is voor hoe wij over kleding denken
Dit is niet zomaar een psychologisch curiosum. Het is een patroon dat we ook in onze eigen sector herkennen. De kleding- en outdoorbranche traint klanten al twintig jaar om te letten op kleine, zichtbare signalen van goede intenties: een label voor polyester dat gerecycled materiaal bevat, een "duurzaam"-badge, een inleverbak bij de kassa. En dat terwijl de grootste hefboom om de impact van een kledingstuk te verkleinen veel minder aandacht krijgt: het langer in gebruik houden ervan. De rekensom is niet ingewikkeld. Een jas die je acht jaar draagt in plaats van drie bespaart niet alleen geld, maar halveert ook de impact per keer dragen, ruimschoots, zonder dat daar één nieuwe grondstof voor nodig is. Geen enkel percentage vezels die gerecycled materialen bevatten weegt zo zwaar als duurzaamheid door lange levensduur en reparatie. Precies dit patroon beschrijven de onderzoekers uit Genève: het label "bevat gerecycled materiaal" is herkenbaar en geruststellend, dus we belonen het (en de markt doet mee) en voelen ons er goed bij, terwijl het verlengen van de levensduur van een product, veruit de effectievere hefboom, relatief onzichtbaar blijft.
WAT WE ERAAN DOEN
Bij Odlo vinden we de levensduur van onze kleding heel belangrijk, want hoe langer een kledingstuk meegaat, hoe kleiner de impact op het milieu. Daarom draait onze aanpak om “levensduur en prestaties”, niet alleen om claims over materialen:
Repareren in plaats van vervangen. Onze reparatieservice is beschikbaar in al onze winkels, dus een kapotte rits of versleten naad betekent niet dat je kledingstuk meteen in de prullenbak belandt.
Tweede leven. Via ons inruil- en doorverkoopsysteem krijgen kledingstukken die niet meer in jouw leven passen een nieuwe eigenaar, in plaats van dat ze op de afvalberg belanden.
Gecertificeerde materialen, waar het telt. We hebben bij Fair Wear de status “Leader” behaald en gebruiken materialen gecertificeerd door bluesign en RWS – niet als uithangbord, maar als basis waarop al het andere is gebouwd.
Dit is geen kleinerende blik op mensen die hun best doen om te recyclen of het licht uit te doen. Dat zijn nog steeds waardevolle manieren waarop we allemaal kunnen bijdragen. Het gaat erom eerlijk te zijn – als merk, als sector en als samenleving – over waar de echte impact zit. Als we het alleen maar hebben over vezelsamenstelling, versterken we precies de vertekening die uit dit onderzoek naar voren komt: mensen (en onszelf) het gevoel geven dat het werk gedaan is, terwijl de keuze met de grootste impact – minder kopen, bewust kiezen, kledingstukken langer laten meegaan – naar de achtergrond verdwijnt.
DE KERN VAN DE ZAAK
Het nuttigste dat een kledingmerk als Odlo kan doen, is niet per se nog een certificering aan het lijstje toevoegen. Soms betekent het dat we het minder comfortabele hardop moeten uitspreken: de kleine, vertrouwde acties waar we trots op zijn, zijn niet de acties die echt het verschil maken. Echte vooruitgang betekent eerlijk zijn over die kloof, en producten en processen bouwen die daadwerkelijke verandering mogelijk maken.
Bronnen: M. Herberz et al., Universiteit van Genève, gepubliceerd in Nature Sustainability, 2026; verslaggeving door Joachim Laukenmann.
Link naar het artikel over het onderzoek: Waarom we de positieve impact van onze acties op het klimaat overschatten - Medias - UNIGE